We zijn nu een viertal maanden bezig en wat zie en hoor ik bij een aantal sterke kleuters? Ze hebben al geen zin meer om naar school te gaan. Zij hadden eind augustus nochtans veel goesting om te starten: een nieuwe juf of meester, een nieuwe klas, nieuwe hoeken, nieuw speelgoed, nieuwe klasgenoten… En wat ik nu zie is dat er al veel zijn die geen goesting meer hebben. We zijn nu al bijna vier maanden verder, maar ik zag er zelfs al na 2 weken afhaken.
Wat is hier eigenlijk aan de hand?
Sterke kleuters ontwikkelen sneller dan hun leeftijdsgenoten – vaak hun klasgenoten. Deze sterke kleuters vinden het materiaal en de hoeken in de klas ook interessant, maar ze zijn gewoon sneller dan anderen uitgespeeld. Dat betekent bijvoorbeeld dat de spelletjes al snel niet meer interessant of moeilijk genoeg zijn. Of dat de bouwmaterialen al snel geen geheimen meer kennen en wat moet je er dan nog mee? Of dat er in de huishoek al snel onvoldoende prikkelende spullen zijn om het spel interessant genoeg te kunnen maken. En dus zien we dat deze sterke kleuters al snel genoeg hebben van wat er in de klas te beleven valt.
En er speelt nog een tweede iets: niet alleen zijn zij sneller uitgespeeld, maar zij zijn ook veel sneller klaar om intentioneel te leren. En als je dus hoort: “Ja maar, kleuters die moeten vooral spelen.” Ja, dat klopt EN zij willen ook vaak sneller echt les krijgen. En dus ook daar blijven deze kleuters op hun honger zitten. Want in de kleuterklas wordt er nog niet echt leesles, schrijfles of rekenles gegeven, maar zij zijn er wel al klaar voor en zij hebben dat ook gewoon nodig.
En ten derde: deze kinderen kunnen ook echt nog genieten van en nood hebben aan echt spelen in de kleuterklas, maar hier zijn wel wat aandachtspunten bij:
- Hun spel situeert zich vaak op een ander niveau dan hun klasgenoten dus ze spelen vaak alleen of proberen zich aan te passen en vervallen dan in routineus, saai spel (bijv. wat ‘broem broem met de auto’s’, iets dat ze 2 jaar geleden ook al deden).
- Ze hebben ook nood aan andere materialen dan die voorhanden zijn in hun klas, maar die zijn er niet en dan zien we hen bijvoorbeeld vlinderen van het ene naar het andere en niet meer tot spel komen.
- Ze hebben nood aan spelen met ontwikkelingsgelijken (dit zijn andere sterke kleuters of oudere kleuters) zodat ze hun spel echt op hun niveau kunnen spelen. Hier gaat het niet om het materiaal op zich dat niet klopt, maar wel dat ze zich niet helemaal kunnen storten op hun spel omdat ze geen medespelers hebben die erin mee kunnen gaan en hun taal en ideeën begrijpen.
- Ze willen hun spel laten vertrekken vanuit hun eigen – vaak andere – interesses dan de meeste klasgenoten. En dan zie je dat ze daar staan als 4-jarige met hun Griekse goden of de Egyptenaren met alles erop en eraan (lees: farao’s, sfinxen, sarcofaag, mummificeren, hiërogliefen…) maar die klasgenoten hebben daar helemaal geen oren naar.
En dus: ‘gewoon spelen’ met het standaard aanbod in hun klas is al snel niet meer zo leuk en vooral niet meer zo interessant.
En dan gebeurt het… hun vuur binnenin begint te doven
Het enthousiasme en de goesting waarmee deze sterke kleuters het schooljaar startten, neemt af want er valt al snel niet veel meer te beleven. En dat wil je natuurlijk niet voor je kind. En dat betekent voor je kind: verveling. En weet: verveling geeft stress.
En dat laten deze sterke kleuters merken, vaak eerst thuis:
- Uitbarstingen voor en na school, die gepaard gaan met roepen, schreeuwen, slaan, schoppen, bijten
- Niet meer luisteren en vaak grenzen overschrijden
- Heel prikkelbaar, weinig tot niets meer kunnen verdragen
- (Nog) gevoelig(er) worden voor (de naden van) kleding, stofjes, geluid, geuren, …
- Ziektes veinzen om niet naar school te moeten gaan
- ’s Morgens tegenwerken om zich aan te kleden, tanden te poetsen, te eten… om zo toch maar niet op tijd naar school te kunnen vertrekken
- Moeite hebben om de schoolpoort binnen te wandelen
- Zeuren en zagen over school, over de juf of meester, over klasgenoten…
Op school ziet dat er vaak heel anders uit
Daar tonen deze kleuters dit helemaal niet zo. Denk aan:
- De voorbeeldige kleuter spelen, met een grijns op het gezicht in de klas zitten.
- Zich netjes aanpassen aan de klasgenoten, met dezelfde ‘kriebelkrabbel’ tekeningen en hetzelfde soort spel (dat jij als ouder niet herkent).
- Vlinderen van de ene hoek naar de andere hoek, zonder nog tot echt spel te komen.
- Alleen spelen, zich wat afzonderen. En dan rijst meer dan eens de vraag: is er niks mis met hun sociale ontwikkeling?
- De clown uithangen, of net heel wild doen, of zich echt storend gedragen in de klas. En dan moet er wat aan dat gedrag gedaan worden of poppen er zelfs andere labels op.
En daardoor trekt school misschien wel andere conclusies.
En de omgeving, die vindt hier ook wel wat van…
Denk aan:
- Een juf die zegt: “Jullie kind moet gewoon naar school; zet ‘em maar bij mij af.”
- De zorgleerkracht die zegt: “Jullie hebben thuis een probleem; op school is er niks mis.”
- Iemand uit je familie die zegt: “Pak jullie kind gewoon wat strenger aan.”
Maar daar gaat het niet om…
Wat deze kinderen nodig hebben, is een omgeving op hun maat.
- Een klas met interessante hoeken en materialen en de nodige uitdaging. Bijvoorbeeld met spelletjes uit een klas hoger. Of bouwmaterialen die geregeld wisselen of met extra toevoegingen zoals touw of papiertape. Of met schrijfspullen in de huishoek.
- Een plek waar ze nieuwe dingen op hun tempo kunnen leren en waar de thema’s voldoende interessant zijn.
- Een juf of meester waarvan ze voelen dat ze zichzelf mogen zijn, met hun bijzondere interesses, hun vragen en spel op hun niveau.
- Een plek waar het ook echt oké is om te falen en ze zich niet keer op keer hoeven te bewijzen. Want het is belangrijk dat deze kinderen durven ploeteren en proberen en dus ook mislukken.
- Een plek waar ze ontwikkelingsgelijken kunnen ontmoeten, zodat ze kunnen voelen dat ze helemaal oké zijn en dat ze niet moeten vervallen in een patroon van zich telkens helemaal aanpassen.
CONCLUSIE: je mag dit niet negeren!
Je zou kunnen denken “Oh, wat minder enthousiast en wat verveling, kan dat kwaad?” of misschien heb je dat zelf ook meegemaakt en je bent er uiteindelijk wel gekomen. Is dat nu zo erg? Ja, dit is serieus! We mogen dit niet negeren. De gevolgen op lange termijn kunnen groot zijn: aanpassingsgedrag (en dus ook vervreemden van zichzelf), onderpresteren, geen uitdaging meer durven aangaan, niet doorzetten, niet met fouten durven of kunnen omgaan, demotivatie, schoolmoe zijn (ja, zelfs op kleuterleeftijd en er zijn nog vele jaren te gaan!)…
Neem je kind ernstig en durf het gesprek op school aan te gaan over wat jouw kind thuis kan, doet, zegt en wat jij denkt dat je kind nodig heeft. Is dit makkelijk? Nee. Is dit nodig? Ja.
Met school in gesprek gaan is altijd de eerste stap. Ben je dit gesprek nog niet aangegaan en weet je niet goed hoe eraan te beginnen? Dat begrijp ik helemaal! Heb je graag een duwtje in de rug of handvatten om het gesprek voor te bereiden? Dan zet ik jou graag op weg met mijn masterclass SAMEN STERK – praktische handvatten voor een sterke samenvatting met school. Hierin leg ik uit wat je van school mag verwachten, hoe je zo’n gesprek op school kan voorbereiden en open en constructief kan aangaan.
Zijn jullie met school al in gesprek, maar merk je dat er nog meer nodig is? Voel je dat wat de school doet nog niet genoeg is, of hebben ze onvoldoende kennis hierover? Dan is mijn GROEITRAJECT voor kleuters een optie voor jouw kind. En omdat ik merk dat de nood bij deze sterke kleuters zo groot is, heb ik besloten om een extra kleutergroepje vanaf midden januari 2026 op te starten. Het traditionele woensdaggroepje is al even volzet – en nee, ik neem niet nog meer kinderen aan omdat ik anders geen kwaliteit meer kan leveren. En dus organiseer ik nog een extra groepje op donderdagvoormiddag waar kleuters uitdagingen aangaan en ik hun innerlijke vuur (terug) aanwakker. Samen met andere sterke kleuters dingen durven proberen, fouten durven maken en eruit leren, en ontdekken dat het helemaal oké is om zoveel vragen te stellen en zo ver en diep door te denken… dat kan hier bij mij!
Heb je interesse of vragen? Wil je samen met mij bekijken of dit aansluit bij wat jouw kind nu nodig heeft? Stuur me een mailtje (tinneke@maunaloa.be) en ik nodig je vrijblijvend uit voor een kennismakingsgesprek waarin we aftoetsen of dit iets is voor jouw kind. En merk ik dat er eerst nog wat nodig is op school, dan zal ik je dat ook eerlijk vertellen.
